Masjid Al-Ibrahimi diancam: Projek Terancang Memadamkan Islam di Hebron

Apa yang berlaku di Masjid al-Ibrahimi di bandar Hebron bukan lagi sekadar rangkaian sekatan keselamatan dan langkah sementara yang dikenakan oleh pihak berkuasa penjajah dengan pelbagai alasan, tetapi semakin jelas, dari semasa ke semasa, sebagai laluan berperingkat untuk membentuk semula identiti masjid dan sifat kehadiran agama Palestin di dalamnya.

Sejak pembahagian masjid dan pengenaan kawalan Zionis ke atas sebahagian daripadanya berikutan pembunuhan beramai-ramai di Masjid al-Ibrahimi pada tahun 1994, pelbagai langkah terus diambil yang mengecilkan ruang umat Islam di tempat tersebut, mengenakan sekatan ke atas akses mereka, mengawal waktu solat dan pergerakan, sehinggalah kepada larangan azan selama berpuluh-puluh hari dan penyingkiran pegawai yang bertanggungjawab menguruskan masjid.

Terkini, Kementerian Wakaf dan Hal Ehwal Agama Palestin menyatakan bahawa pihak berkuasa penjajah terus melarang azan di Masjid al-Ibrahimi untuk hari ke-70 berturut-turut, dan bilangan waktu solat yang umat Islam dilarang daripada azan telah melebihi 350 waktu.

Bagi kementerian tersebut, perkara ini melampaui larangan terhadap satu amalan keagamaan, kepada percubaan sistematik untuk mengubah identiti sejarah dan Islam masjid serta memaksakan realiti baharu di dalamnya.

𝗗𝗮𝗿𝗶 𝗣𝗲𝗺𝗯𝘂𝗻𝘂𝗵𝗮𝗻 𝗕𝗲𝗿𝗮𝗺𝗮𝗶-𝗿𝗮𝗺𝗮𝗶 𝗸𝗲𝗽𝗮𝗱𝗮 𝗣𝗲𝗺𝗯𝗮𝗵𝗮𝗴𝗶𝗮𝗻
Untuk memahami apa yang berlaku hari ini, kita perlu kembali ke pagi 25 Februari 1994, apabila penceroboh ekstremis dan penjenayah Baruch Goldstein melakukan pembunuhan beramai-ramai di dalam Masjid al-Ibrahimi, yang mengakibatkan kematian puluhan jemaah Palestin dan kecederaan kepada yang lain.

Selepas pembunuhan beramai-ramai itu, kesannya tidak terhad kepada langkah keselamatan sahaja, malah pembahagian masjid antara umat Islam dan Yahudi dikenakan, sebahagian daripadanya diletakkan di bawah kawalan Zionis dan sekatan ketat dikenakan ke atas pergerakan dan akses rakyat Palestin ke kawasan masjid tersebut.

Sejak itu, langkah pemisahan yang didakwa sebagai langkah luar biasa ini telah menjadi sebahagian daripada realiti yang dikenakan ke atas masjid dan di situlah terletaknya salah satu ciri paling berbahaya daripada apa yang berlaku iaitu langkah sementara bertukar menjadi realiti kekal dan realiti kekal menjadi asas untuk langkah-langkah baharu.

𝗟𝗮𝗿𝗮𝗻𝗴𝗮𝗻 𝗠𝗲𝗹𝗮𝘂𝗻𝗴𝗸𝗮𝗻 𝗔𝘇𝗮𝗻
Pada 21 Jun 2026, pihak berkuasa penjahan, menurut Kementerian Wakaf, mula mengenakan sekatan berperingkat ke atas azan melalui pembesar suara, dengan alasan kerja-kerja penyelenggaraan dan pemulihan di bahagian masjid yang berada di bawah kawalan mereka, tetapi langkah itu tidak terhad kepada tempoh masa tertentu, malah berterusan sehingga melebihi 70 hari.

Kementerian menyatakan bahawa lebih daripada 350 waktu solat telah berlalu tanpa azan dilaungkan dan di sinilah perkara ini berubah daripada langkah sementara kepada persoalan mengenai identiti tempat itu sendiri. Azan bukan sekadar suara yang mengumumkan masuknya waktu solat; ia adalah salah satu manifestasi harian yang paling jelas tentang kesinambungan fungsi Islam masjid.

Apabila azan dilarang secara berterusan, pihak berkuasa pendudukan bukan sahaja mengawal pembesar suara, malah mengawal salah satu manifestasi paling ketara dalam kehidupan keagamaan di dalam kawasan suci ini.

𝗣𝗲𝗻𝘁𝗮𝗱𝗯𝗶𝗿𝗮𝗻 𝗜𝘀𝗹𝗮𝗺 𝗧𝗲𝗿𝘂𝘀 𝗱𝗶𝘁𝗲𝗸𝗮𝗻
Sasaran tidak terhad kepada jemaah atau azan sahaja. Menurut Kementerian Wakaf, pihak berkuasa pendudukan terus menahan Pengarah Masjid al-Ibrahimi, Syeikh Mu’taz Abu Sunainah dan Ketua Penjaganya, Hammam Abu Markhiyah untuk hari ke-20 berturut-turut, seiring dengan sekatan ke atas pekerja semasa menjalankan tugas mereka.

Perkembangan ini ketara dan berbahaya, kerana identiti masjid tidak dilindungi oleh dinding sahaja, tetapi juga oleh pentadbiran yang menguruskan hal ehwal keagamaannya dan memastikan kesinambungan solat dan perkhidmatan yang berkaitan.

Apabila pegawai masjid ditahan dan pekerja di dalamnya disekat, keupayaan untuk menguruskan kehidupan Islam di dalamnya menjadi lemah, seiring dengan perluasan pengaruh pihak berkuasa pendudukan dalam butir-butir tempat tersebut. Dengan itu, melemahkan pentadbiran Islam menjadi sebahagian daripada persamaan untuk menguasai kawasan suci.

Mungkin matlamatnya bukan untuk mengosongkan masjid daripada umat Islam secara mengejut, kerana kawalan yang paling berkesan mungkin adalah yang dikenakan secara berperingkat: satu langkah di sini, larangan di sana, penutupan sebahagian tempat, sekatan akses pada masa lain, larangan azan, penahanan seorang pekerja atau pegawai, kemudian pemaksaan aturan baharu dengan alasan keselamatan atau penyelenggaraan.

Dari masa ke masa, orang ramai menyesuaikan diri dengan realiti baharu dan sekatan yang pada mulanya ditolak menjadi sebahagian daripada kehidupan seharian. Dengan cara ini, perubahan yang paling berbahaya boleh berlaku: sekatan menjadi normal, dan kehadiran Islam yang terhad menjadi keadaan biasa.

𝗣𝗿𝗼𝗷𝗲𝗸 𝗣𝗲𝗻𝗲𝗺𝗽𝗮𝘁𝗮𝗻 𝗦𝗲𝗺𝗮𝗸𝗶𝗻 𝗚𝗶𝗮𝘁
Masjid al-Ibrahimi tidak boleh diasingkan daripada realiti yang dikenakan oleh pendudukan di bandar lama Hebron. Masjid ini terletak di kawasan yang selama bertahun-tahun tertakluk kepada langkah-langkah ketenteraan dan keselamatan yang ketat, di mana kawalan Zionis bercampur dengan kehadiran peneroka dan sekatan yang dikenakan ke atas rakyat Palestin.

Ini menjadikan konflik ke atas masjid sebagai sebahagian daripada konflik yang lebih luas ke atas tempat itu sendiri. Menguasai masjid bermakna menguasai titik pusat di tengah-tengah bandar lama dan menguasai persekitarannya bermakna mempengaruhi pergerakan dan kehidupan seharian rakyat Palestin, manakala sekatan berterusan mendorong penduduk menjauhi kawasan tersebut, dan dengan itu pengosongan masjid daripada jemaah berkait dengan pengosongan persekitarannya daripada kehadiran Palestin.

𝗣𝗲𝗿𝘁𝗲𝗺𝗽𝘂𝗿𝗮𝗻 𝘆𝗮𝗻𝗴 𝗟𝗲𝗯𝗶𝗵 𝗕𝗲𝘀𝗮𝗿
Ringkasnya, konflik semasa di Masjid al-Ibrahimi bukan pada hanya setakat mengenai pembesar suara sahaja, ia adalah pertempuran mengenai persoalan yang lebih besar: siapakah yang memiliki tempat tersebut, siapakah yang menentukan fungsinya, dan siapakah yang memutuskan siapa yang boleh mengamalkan amalan keagamaan di dalamnya?

Apabila azan dilarang, pegawai masjid ditahan, pekerja dan jemaah disekat, dan kawalan ke atas bahagian-bahagian kawasan suci diperluaskan, semua langkah ini bertemu pada satu keputusan: mengurangkan keupayaan umat Islam untuk melaksanakan kehadiran semula jadi mereka di dalam masjid mereka.

Oleh itu, menangani setiap langkah secara berasingan mungkin menyembunyikan gambaran yang lebih besar. Larangan azan kelihatan mudah jika diasingkan daripada konteksnya, penahanan pengarah masjid kelihatan seperti langkah pentadbiran jika dibaca secara berasingan, dan sekatan ke atas jemaah mungkin dibentangkan sebagai langkah keselamatan.

Tetapi menggabungkan langkah-langkah ini bersama-sama mendedahkan laluan yang berbeza: mereka bentuk semula kehidupan di dalam masjid untuk mengukuhkan kawalan Zionis ke atasnya. Oleh itu, lebih tiga dekad selepas pembunuhan beramai-ramai di kawasan suci Al-Ibrahimi, pertempuran ke atas masjid masih berterusan, tetapi caranya sahaja yang berubah.

Jika dahulu pembunuhan beramai-ramai membuka pintu kepada pembahagian masjid, maka peringkat semasa nampaknya berdasarkan alat yang lebih berperingkat: sekatan, kawalan akses, penahanan pentadbiran, sekatan ke atas pekerja, kawalan ke atas amalan keagamaan, dan larangan azan. Bahaya alat-alat ini ialah ia tidak memerlukan pengisytiharan jelas tentang penyahislaman masjid; cukup untuk menjadikan kehadiran Islam di dalamnya lebih sukar hari demi hari.

Pada akhirnya, persoalan yang dikemukakan mungkin bukan sahaja: mengapa azan dilarang? Tetapi: sejauh manakah larangan ini boleh pergi sebelum ketiadaan azan menjadi sebahagian daripada realiti kekal, ketiadaan jemaah menjadi akibat semula jadi daripada sekatan, dan kawalan sepenuhnya ke atas masjid menjadi satu realiti yang pendudukan tidak perlu mengisytiharkannya?

𝗦𝘂𝗺𝗯𝗲𝗿:
المركز الفلسطيني للإعلام